CHỦ NGHĨA HIỆN SINH

      84
*

*




Hiện Sinh Là Một Chủ Nghĩa Nhân Bản

HIỆN SINH LÀ MỘT CHỦ NGHĨA NHÂN BẢNJEAN-PAUL SARTRE (1905-1980)

Chúng ta đề nghị xét lại câu hỏi trọn vẹn trên bình diện triết học: “Chủ nghĩa Hiện sinch là gì?”

*

Dịch giả Đinc Hồng Phúc và PGS.TS Nguyễn Đức Lộc

Phần to phần đông ai sử dụng từ này ắt sẽ khá bối rối lúc biện minc đến nó, vị ngày nay nó đã trở thành một lắp thêm cao cấp, buộc phải bạn ta sẵn sàng chuẩn bị tulặng cha rằng anh nhạc sĩ này xuất xắc anh họa sĩ nọ là một “nhà hiện sinh”. Một anh chuyên viết tin lặt vặt đến tờ Clartés ký thêm chữ “Nhà hiện sinh” ; và thực chất, tự này ngày nay sẽ được sử dụng thừa rộng thoải mái mang đến nỗi nó không hề diễn đạt được điều gì nữa cả. Có vẻ như vị thiếu hụt một giáo lý tiền phong tương tự nhỏng thuyết Siêu thực , buộc phải những người say đắm khiến điều ong tiếng ve sầu , tốt yêu thích khiến phong trào, hầu hết hướng đến triết học tập hiện tại sinh, hơn nữa, một triết học tập chẳng đem đến mang lại chúng ta điều gì trong nghành nghề dịch vụ này,Thực ra, nó chính là lý thuyết ít tăm tiếng độc nhất vô nhị, chân chất độc nhất vô nhị và chỉ còn dành cho các đơn vị chuyên môn với những đơn vị triết học nhưng mà thôi. Tuy nhưng, nó rất có thể được quan niệm thuận lợi. Điều băn khoăn là gồm hai một số loại những nhà hiện tại sinch : các loại đầu tiên là các công ty hiện sinc Kisơn giáo, và tôi liệt Jaspers<1> cùng Gabriel Marcel<2> (cả nhị đa số tự dìm là fan Công giáo) vào trong các đó ; nhiều loại thiết bị nhị là các công ty hiện nay sinc vô thần, rất cần được liệt Heidegger<3> cùng các đơn vị hiện sinh Pháp khác và chính tôi vào số này. Điểm phổ biến thân chúng ta chỉ nên tại vị trí chúng ta nhận định rằng tồn tại đi trước trước bản chất, hay có thể nói rằng, chúng ta bắt đầu từ tính chủ thể .Cần yêu cầu đọc điều này như thế nào new đúng? Khi ta xét một thứ phđộ ẩm, chẳng hạn như một cuốn nắn sách hay là 1 con dao rọc giấy, đồ này được người thợ sản xuất theo gợi hứng của một tư tưởng nào đó, cùng nó được quy chiếu cho quan niệm “dao rọc giấy”, với cũng khá được quy chiếu điều này mang đến một nghệ thuật sản xuất tất cả sẵn, vốn là thành phần của có mang với thực chất là một cách làm chế tạo. bởi thế, dao rọc giấy vừa là 1 đồ dùng được cung cấp theo một pmùi hương bí quyết như thế nào kia vừa tất cả một công dụng xác định, cùng không ai có thể cho rằng một người nào đó làm ra một con dao và lại do dự nhỏ dao ấy sử dụng làm việc gì. Vì gắng, Shop chúng tôi đang nói rằng cùng với nhỏ dao thì bản chất – tức là toàn cục những cách làm chế tạo và những thuộc tính có thể chấp nhận được tạo sự nó và tư tưởng nó – có trước sự việc tồn tại ; và điều này, trước khía cạnh tôi, sự hiện hữu của một bé dao nào đó hay là một cuốn nắn sách nào đó là được dụng cụ. Vậy là chúng ta có một viễn quan liêu nghệ thuật về thế giới, với trong viễn quan lại này ta rất có thể nói: “sự sản xuất khẩu trước sự hiện hữu”.Lúc chúng ta quan niệm Thượng đế là 1 đấng trí tuệ sáng tạo, thì trong một thời hạn nhiều năm, vị Thượng đế này được tấn công đồng với một tín đồ thợ rất phàm; cùng dù giáo lý mà họ đã xét có là gì đi nữa, ngay cả một đạo giáo nlỗi lý thuyết của Descartes giỏi giáo lý của Leibniz <4>, chúng ta luôn luôn bằng lòng rằng ý chí (volonté) không ít theo sau giác tính (entendement), tốt ít ra là đi với giác tính, và Thượng đế, Khi sáng chế ngài hiểu rõ rất nhiều gì ngài đang sáng chế. vì thế, tư tưởng “nhỏ người”, vào tinh thần của Thượng đế, là hoàn toàn có thể đối chiếu cùng với quan niệm “dao rọc giấy” vào tinh thần ở trong phòng công nghiệp; với Thượng đế tạo ra bé người dựa vào phần đa kỹ thuật cùng một quan niệm trọn vẹn giống như người thợ chế tạo một con dao rọc giấy dựa theo một khái niệm và một chuyên môn. vì vậy, từng một cá nhân con fan là việc hiện nay hóa của một có mang làm sao đó trường tồn vào giác tính thánh thần.Vào vậy kỷ XVIII, vị trí công ty nghĩa vô thần (athéisme) của những triết gia, ý niệm Thượng đế bị gạt vứt, nhưng ko chính vì như vậy mà người ta gạt vứt tư tưởng cho rằng thực chất gồm trước việc tồn tại. Ý niệm này, đâu đâu bọn họ cũng gặp mặt lại nó một không nhiều : sinh hoạt Diderot <5>, làm việc Voltaire <6>, cùng cả làm việc Kant <7>. Con tín đồ là kẻ cài một bạn dạng tính fan (nature humaine). Bản tính fan này, một định nghĩa về nhỏ fan, được tìm kiếm thấy ngơi nghỉ toàn bộ hồ hết nhỏ bạn. Vấn đề này Có nghĩa là mỗi một bé người là một đặc trưng đặc thù của một khái niệm phổ quát: “nhỏ người”; sinh sống Kant, ông rút từ tính nhiều ấy ra rằng vượn fan, bạn nguyên tdiệt, cũng tương tự fan thị dân phần đa được gộp vào và một quan niệm với bao gồm cùng số đông đặc điểm căn bạn dạng. vì vậy, lại một lần nữa, thực chất của con người có trước sự việc tồn tại gồm tính lịch sử hào hùng ấy cơ mà chúng ta đã gặp gỡ lại trong thoải mái và tự nhiên.Tmáu Hiện sinc vô thần, mà tôi đại diện thay mặt, có tính nhất quán rộng. Nó tuim bố rằng trường hợp Thượng đế ko hiện lên, thì ít ra tất cả một sống thọ (un être) trong số đó sự tồn tại đi trước bản chất, một trường tồn hiện hữu trước lúc hoàn toàn có thể được tư tưởng bằng một khái niệm bất kỳ như thế nào, với tulặng tía rằng lâu dài ấy chính là “nhỏ người”, giỏi nói nlỗi Heidegger là “thực tại-người” (réalité-humaine). Ở phía trên, “sự hiện hữu đi trước bản chất” có nghĩa là gì? Câu này Tức là trước tiên nhỏ người buộc phải hiện hữu, gặp gỡ, lộ diện vào thế giới sẽ, rồi kế tiếp bắt đầu được khái niệm. Con fan, theo ý niệm của tín đồ hiện tại sinh, còn nếu như không thể định nghĩa được, đó là vì đầu tiên nó là lỗi vô. Nó chỉ tồn tại kế tiếp, với đang vĩnh cửu như những gì nó sẽ tiến hành tạo nên. Vậy nên, không có bản tính fan, bởi không có Thượng đế để nghĩ về ra chiếc bản tính ấy. Con người không chỉ có trường thọ nlỗi nó được ý niệm, mà hơn nữa tồn tại nhỏng nó muốn trầm trồ.

Bạn đang xem: Chủ nghĩa hiện sinh

*

Con tín đồ ko là gì khác ngoài các gì mà nó tự tạo thành. Đó là cơ chế trước tiên của ttiết Hiện sinh. Đó cũng là vấn đề cơ mà tín đồ ta Call là tính cửa hàng, và fan ta vin vào danh từ bỏ ấy nhằm trách nát cứ Cửa Hàng chúng tôi. Nhưng qua đó công ty chúng tôi muốn nói gì trường hợp chưa hẳn là Việc nhỏ người có một phẩm giá cao hơn hòn đá tuyệt chiếc bàn? Vì Cửa Hàng chúng tôi ý muốn bảo rằng trước tiên nhỏ bạn yêu cầu hiện hữu, có nghĩa là bảo rằng trước tiên nhỏ fan đề xuất là người từ nỉm bản thân vào trong 1 sau này, và yêu cầu là người ý thức về việc từ bỏ dự phóng vào sau này. Con tín đồ trước tiên là 1 trong những dự pchờ đang rất được sinh sống về mặt đơn vị, cụ do là một trong những máy rêu, là 1 trong những sản phẩm công nghệ nnóng mốc hay một búp súp-lơ; không có gì hiện hữu một biện pháp có sẵn cho sự dự pchờ ấy, không có gì vĩnh cửu nơi thiên con đường khả niệm (ciel inteligible), và con người thứ nhất vẫn là các thứ mà lại nó dự tính mãi mãi. Không buộc phải phần đa gì nó hy vọng vĩnh cửu. Vì thường thì bọn họ hiểu « ước ao » là một ra quyết định bao gồm ý thức, cùng so với số đông trong các bọn họ, quyết định ấy là đi sau những gì nhưng mà nhỏ tín đồ đã trường đoản cú làm nên chính mình. Tôi có thể muốn dấn mình vào một đảng phái, viết một cuốn nắn sách, lập gia đình, tất cả hầu như điều đó chỉ là sự việc biểu hiện của một sự chắt lọc nguyên ổn tdiệt hơn, từ bỏ khởi hơn số đông gì mà bạn ta gọi là ý chí. Nhưng giả dụ đúng là sự hiện lên đi trước thực chất, thì con người Chịu trách nhiệm về hầu hết gì nó sẽ trường tồn. bởi thế, bước tiến đầu tiên của tngày tiết Hiện sinc là đặt rất nhiều fan vào Việc chiếm lĩnh đông đảo gì bản thân vẫn tồn tại, cùng bỏ lên trên bé fan tổng thể trách nát nhiệm về sự việc hiện hữu của mình. Và Khi Shop chúng tôi bảo rằng con fan chịu trách nát nhiệm về thiết yếu mình, thì công ty chúng tôi không muốn bảo rằng con bạn chịu đựng trách rưới nhiệm về cái cá thể chật thuôn của chính mình, cơ mà mong muốn nói rằng con người chịu trách nhiệm đến tất cả gần như người.Từ “thuyết chủ thể” (subjectivisme) gồm nhì nghĩa: thứ nhất, nó ao ước nói đến sự sàng lọc của phiên bản thân đơn vị cá nhân; vật dụng nhị, nó mong mỏi kể tới tính bất khả của bé fan về vấn đề quá qua tính công ty người. Chính nghĩa trang bị nhì là nghĩa sâu sát của thuyết Hiện sinc. lúc Shop chúng tôi nói rằng bé bạn tự chọn lựa, thì Shop chúng tôi hiểu rằng mỗi một người trong những chúng ta tự tuyển lựa, nhưng lại thông qua đó, công ty chúng tôi vẫn muốn bảo rằng trong khi từ bỏ gạn lọc ta chọn lọc tất cả gần như bạn. Thực vậy, không một hành vi như thế nào trong số hành động bọn họ những lúc sáng khiến cho bé bạn mà lại bọn họ muốn trường thọ và lại ko bên cạnh đó tạo ra một hình hình ảnh về con bạn như chúng ta chỉ ra rằng nó đề xuất sống thọ. Lựa lựa chọn sống thọ này tuyệt lâu dài không giống đó là xác minh cùng một thời gian cực hiếm của những gì mà chúng ta chọn lựa, bởi vì họ quan trọng làm sao lựa chọn cái xấu rộng (le mal); rất nhiều gì mà bọn họ chắt lọc, đây luôn là loại tốt rộng (le bien), và không có đồ vật gi rất có thể là xuất sắc (bon) đối với họ nhưng mà không là giỏi so với rất nhiều người.mà còn, nếu sự hiện lên đi trước thực chất cùng ví như họ muốn hiện lên và một thời gian cùng với vấn đề bọn họ nhào nặn bắt buộc hình hình họa của bản thân, thì hình hình họa ấy có mức giá trị với cả hầu hết bạn với so với toàn thể thời đại của họ. do vậy, trách rưới nhiệm của họ vĩ đại hơn những so với những gì nhưng mà bạn có thể nghĩ về mang lại, do nó tương quan mang lại toàn cục quả đât. Nếu tôi là tín đồ người công nhân, với ví như tôi ra quyết định bắt đầu làm một nghiệp đoàn Kisơn giáo chứ chưa phải là fan cộng sản, trường hợp qua sự tham gia này, tôi ước ao cho rằng thực ra sự cam chịu là giải pháp cân xứng với con tín đồ, với vương quốc của nhỏ tín đồ chưa phải nghỉ ngơi xung quanh đất, thì tôi không chỉ là vận vào trường thích hợp của mình : tôi ao ước được cam chịu đến đông đảo tín đồ, cho nên bước đi của tớ vẫn nhận bản thân vào tổng thể nhân loại. Và trường hợp, xét một cách cá thể rộng, tôi ước ao lập gia đình, bao gồm con cái, thậm chí còn nếu như cuộc hôn nhân gia đình ấy chỉ tùy trực thuộc vào thực trạng của mình, giỏi vào đắm đuối của tôi, hay vào sự mê man ước ao của tôi, thông qua đó tôi không chỉ khẳng định cùng với chính mình Ngoài ra cam kết cùng với toàn cục thế giới đang trên tuyến phố của cơ chế một bà xã một chồng. do đó, tôi chịu trách nhiệm cùng với chủ yếu bản thân với với đa số bạn, cùng tôi đang sáng tạo ra một hình hình họa như thế nào đó về con tín đồ mà lại tôi vẫn tuyển lựa ; Lúc chọn lấy bao gồm tôi, tôi lựa chọn loài người.Như vậy có thể chấp nhận được chúng ta phát âm mọi gì nhưng các trường đoản cú đậy che tương đối chút phô trương nlỗi : sự sốt ruột (angoisse), tình trạng bị bỏ rơi (délaissement), sự tuyệt vọng (désespoir). Rồi những các bạn sẽ thấy, chúng cực kì giản dị và đơn giản.Trước không còn, ta phát âm núm làm sao về sự việc lo âu? Người hiện nay sinc sẵn sàng tuim tía rằng bé bạn là sự việc sợ hãi. Điều này có nghĩa nhỏng sau : con người dấn mình vào và phân biệt rằng nó không chỉ là kẻ nhưng mà nó sẽ chọn nhằm tồn tại, mà mặt khác nó còn là một trong những kẻ lập lý lẽ đã lựa chọn mang đến cục bộ trái đất, nó chẳng thể thoát ra khỏi cái cảm thức về trách nhiệm trọn vẹn cùng nâng cao của bản thân mình. Hẳn là có tương đối nhiều bạn ko tỏ ra lo lắng tuy thế công ty chúng tôi khẳng định là chúng ta bịt bịt sự lo ngại của mình, bọn họ trốn tách nó. Chắc chắn đa số người có niềm tin rằng trong những lúc hành vi chỉ bao gồm họ bắt đầu dấn thân thôi, và một Lúc ta nói cùng với chúng ta rằng: “Nhưng giả dụ số đông fan cũng làm cho như vậy thì sao?”. Họ nhún nhường vai đáp: “Chẳng ai làm ráng đâu”. Nhưng thực tế, ta phải luôn luôn trường đoản cú hỏi: “Điều gì đang xảy ra giả dụ hầu như tín đồ phần lớn làm nlỗi vậy?” Và ta chỉ có thể thoát ra khỏi cái ý nghĩ ko lặng ấy bởi một sản phẩm công nghệ ngụy tín (mauvaise foi). Người dối trá rồi tự lấp liếm, bằng phương pháp nói rằng: “chẳng ai có tác dụng nuốm đâu”, là 1 trong những tín đồ vẫn gặm rứt lương tâm mình, vì hành vi nói dối bao quát một giá trị thông dụng được gán đến khẩu ca dối. Ngay khi cực hiếm ấy bị bịt giấu thì sự lo sợ mở ra. Đây là việc lo âu mà lại Kierkegaard hotline là “nỗi lo lắng của Abraham”. Chắc hẳn các bạn số đông biết mẩu truyện này. Một thiên sứ đọng đang lệnh truyền đến Abramê mẩn cần quyết tử đứa nam nhi của ông: hầu như sự đang giỏi đẹp mắt giả dụ kia thực sự là thiên sđọng, bạn đang đi vào và nói : “Ngươi là Abramê say, ngươi đã hy sinh đứa đàn ông của ngươi”. Nhưng bất cứ ai cũng có thể trường đoản cú hỏi trước hết: “Đó bao gồm thiệt là vị thiên sứ không?”, và tiếp theo: “Tôi tất cả thậf là Abrasi mê không?”, “Ai đã xác thực ho tôi điều này?” <…>. Không có gì cho thấy tôi là Abramê say, cùng mặc dù thế tôi luôn luôn phải tiến hành phần đông hành vi gương mẫu.Đối với tất cả người, hầu hết sự diễn ra nlỗi thể toàn bộ quả đât đang phía mắt vào các gì bản thân đã làm cho với vẫn đi theo mọi gì bản thân vẫn làm cho. Và mọi cá nhân sẽ phải trường đoản cú nhủ rằng « Tôi gồm thực là người có quyền hành vi đến nỗi trái đất yêu cầu đi theo những hành động của tôi ko ? Và ví như bạn nào ko tự nhủ vấn đề đó thì chính là anh ta đang che giấu sự sốt ruột.Và Khi nói tới “triệu chứng bị bỏ rơi”, thì Cửa Hàng chúng tôi chỉ mong mỏi nói rằng Thượng đế không hiện lên, với điều cần thiết là tự đó ta đề nghị đúc rút mang đến hết hầu hết hệ quả. <…> Người hiện tại sinch nghĩ rằng điều rất nặng nề xử là Thượng đế ko hiện lên, do phần nhiều kỹ năng search thấy những quý hiếm vào thiên con đường khả niệm vẫn không đủ với Ngài; ko còn tồn tại bất cứ điều thiện tiên nghiệm nào vị trí thiên đường ấy nữa, bởi không tồn tại ý thức vô hạn cùng tuyệt vời làm sao nhằm suy tưởng về nó ; không ở chỗ nào nó được viết rằng : “điều thiện đang hiện hữu”, “rất cần được trung thực”, “ko được nói dối”, vì rõ ràng chúng ta đang lâu dài bên trên một phương diện chỉ gồm có nhỏ bạn nhưng mà thôi. Dostoïevski <8> nói: “Nếu Thượng đế ko hiện hữu, số đông sự đông đảo được phép”. Đấy đó là điểm khởi thủy của ttiết Hiện sinh. Thực vậy, gần như sự gần như được phnghiền nếu Thượng đế ko hiện lên, cùng cho nên, nhỏ người bị vứt rơi, vày con bạn không tìm kiếm thấy sinh sống trong nó tương tự như sống bên cạnh nó một khả năng nào để bám đem. Trước không còn, bé người không kiếm thấy sự biện hộ như thế nào.Nếu quả thực là việc hiện hữu đi trước thực chất, thì ta sẽ không bao giờ hoàn toàn có thể phân tích và lý giải bằng cách quy chiếu đến một bản tính người bị đông cứng vẫn cho nào; có thể nói rằng, không có tngày tiết vớ định, nhỏ fan là thoải mái, con fan được tự do thoải mái. Mặt không giống, nếu Thượng đế không tồn tại, chúng ta đang không kiếm thấy trước phương diện bản thân phần nhiều quý hiếm với phần nhiều nghĩa vụ để cho hành động của chúng ta được đường đường chính chính. bởi vậy, phía đằng sau bọn họ tương tự như phía đằng trước họ, trong miền ánh sáng của những quý giá, chúng ta không có gần như biện minch xuất xắc đa số ôm đồm. Chúng ta chỉ một mình, không tồn tại sự bào chữa. Đó là những gì tôi diễn đạt bằng phương pháp bảo rằng nhỏ người bị phán quyết đề nghị tự do thoải mái. “Bị kết án”, chính vì con người không tự khiến cho chủ yếu mình, tuy vậy còn mặt khác, “cần tự do” chính vì một Khi bị quăng ném nhẹm vào trái đất, con người Chịu trách nát nhiệm về tất cả phần đa gì mình đã làm cho. Người hiện nay sinc thiếu tín nhiệm vào sức mạnh của đê mê, với không lúc nào nghĩ rằng một mê man mãnh liệt là 1 trong cái thác cuộn phá dẫn bé bạn tới những hành vi như thế nào đó như một chi phí định, và do đó là một sự gượng nhẹ . Người hiện sinh nhận định rằng nhỏ fan chịu đựng trách rưới nhiệm về sự yêu thích của mình.

ĐINH HỒNG PHÚC trích dịch

<1> Karl Theodor Jaspers (1883-1969) là đơn vị tinh thần học và triết học người Đức, đại diện mang đến triết học hiện nay sinc Kitô giáo. Các dự án công trình chủ yếu của ông: Triết học (1932), Lý tính với hiện hữu (1935), Triết học hiện tại sinc (1938), Dẫn luận triết học (1950), Lý tính cùng phản nghịch lý tính trong thời đại bọn họ (1950).<2> Gabriel Marcel (1889-1973) là nhà triết học, phê bình văn học, với là bên soạn kich bạn Pháp, thay mặt đại diện mang lại giải pháp Kisơn giáo vào triết học tập hiện nay sinh. Các công trình bao gồm của ông: Sự hiện lên cùng tính khả quan (1914), Tồn trên với Có (1935), Những nhỏ fan kháng bé fan (1951), Con người nghi ngại (1955), Phẩm giá chỉ nhỏ fan (1964).<3> Martin Heidegger (1889-1976) là công ty triết học Đức, gồm sứ mệnh rất to lớn đối với sự sinh ra với trở nên tân tiến thuyết Hiện sinc cùng các tngày tiết khác như Thông diễn học tập (Gadamer) với Hậu-kết cấu (Derrida và Foucault). Công trình chính: Sein und Zeit (Tồn trên và thời gian, 1927).

Xem thêm:

<4> Gottfried Wilhelm von Leibniz (1646-1716) là nhà triết học Đức. Các công trình triết học chính: Luận văn về Siêu hình học tập, 1686, Những tè luận mới về giác tính của con tín đồ, 1705, Đơn tử luận 1714. (ND).<5> Denis Diderot (1713-1784): đơn vị vnạp năng lượng, nhà triết học và bên bách khoa tlỗi tín đồ Pháp, sáng lập và nhà trì bộ Bách khoa thư (1750), một công trình phương châm hết sức đặc biệt cho việc phát triển của phong trào Khai minc ngơi nghỉ Pháp. (ND).<6> Voltaire (1694-1778), tên thiệt là Franois-Marie Arouet, là bên văn, đơn vị triết học tập người Pháp, đại biểu lỗi lạc của trào lưu lại tứ tưởng Knhị minch. Các tác phẩm chính: Chàng Candide xuất xắc công ty nghĩa sáng sủa (1759), Những lá thỏng triết học (1734). (ND).<7> Emmanuel Kant (1724-1804) là công ty triết học duy trung ương hết sức nghiệm Đức, gồm tác động khôn cùng lớn to đối với toàn bộ triết học Tây phương tiến bộ.<8> Fedor Mikhaïlovitch Dostoïevski (1821-1881) là một trong những đại văn hào Nga, được xem là một trong số những tín đồ góp thêm phần đặc biệt quan trọng cho việc hiện ra ttiết Hiện sinch. (ND).